Yazarlık Ağacı

Konuşmalarımızda ve yazılarımızda düşüncelerimizden, eylemlerimizden bahsederken geçiş ve bağlantı unsurlarını ve bazı yönlendirici ifadeleri kullanırız.

Farklı Düşünmeye Yönlendiren İfadeler

Konuşmalarımızda ve yazılarımızda kimi zaman aynı cümle içinde farklı düşüncelere yer veririz. Böyle durumlarda bir düşünceden diğerine geçerken düşüncenin farklılaştığını, değiştiğini bildirmemize yarayan bazı ifadeler kullanırız.

Bu tür ifadeler, geçiş ve bağlantı ifadeleri veya düşüncenin yönünü değiştiren sözcükler olarak da adlandırılmaktadır.

Düşüncenin yönünü değiştiren ifadeler, iki düşünce arasında olumludan olumsuz düşünceye veya olumsuzdan olumlu düşünceye geçişi sağlar.

Türkçemizde düşüncenin yönünü değiştiren, farklı düşünmeye yönlendiren ifadeler şunlardır: “ama, fakat, lakin, yalnız, ancak, oysaki, ne var ki, halbuki, buna rağmen, yine de”

Örnek(ler)

» Türkçe dersini çok seviyorum ama bazı konuları anlamakta zorlanıyorum.

» Benden özür dilemesine rağmen halen aynı hatayı yapıyor.

» Bisiklet almak istiyorum yalnız hangisini alacağıma karar veremiyorum.

» Dün akşam yine gelmedin oysaki geleceğine söz vermiştin.

» Öğrenmesi için çok zorladım ne var ki zorla güzellik olmuyor.

Destekleyici ve Açıklayıcı İfadeler

Konuşmalarımızda ve yazılarımızda bazen anlattıklarımızın yeterince anlaşılmayacağını düşünürüz. Daha iyi anlaşılabilmek amacıyla, anlattıklarımızı farklı bir şekilde daha ifade ederiz.

Daha önce ifade ettiğimiz düşünceyi desteklemek ve daha iyi anlaşılmasını sağlamak için farklı bir şekilde açıklarken kullandığımız destekleyici ve açıklayıcı ifadeler şunlardır: “özellikle, örneğin, örnek olarak, mesela, hatta, üstelik, ayrıca, açıkçası, açıklamak gerekirse, başka bir deyişle, yani”

Örnek(ler)

» Tüm mutfağı tek başına toplamış, üstelik yemek de yapmış.

» Seneye Samsun’a taşınacağız hatta oradan ev bile alacağız.

» Bu defa yeni yılın ilk ayında yani ocakta tatile çıkacağım.

» Kırk senelik çalışma hayatım sona erdi başka bir deyişle emekli oldum.

» Sayısal dersleri severim özellikle de matematik dersini.

Özetleyen ve Sonuç Bildiren İfadeler

Konuşmalarımızda ve yazılarımızda anlattıklarımızı sonuca bağlamak ve kısaca özetlemek isteğimizde özet ve sonuç bildiren cümleler kurarız.

Anlattıklarımızı özetlerken veya sonuca bağlarken kullandığımız özetleyen ve sonuç bildiren ifadeler şunlardır: “kısacası, özetle, son olarak, sonucunda, böylece, böylelikle, görüldüğü gibi”

Örnek(ler)

» Kısacası artık sizinle çalışmak istemiyoruz.

» Görüldüğü gibi bilgisayarın yararı kadar zararı da vardır.

» Ünlü futbolcu jübile maçına çıktı. Böylelikle bir efsane daha yeşil sahalara veda etti.

» Özetle bağlantı ifadeleri sözcükleri veya cümleleri birbirine bağlamamızı sağlar.

» Konuyla ilgili son olarak bu örneği veriyorum.

Bir ağaç altındasın, her dalı binbir çiçek, Gün gelip bu çiçekler sana yemiş verecek.

En yüksek dallarında, bunların olgunları; Gözünü onlara dik, alçaklarından el çek.

İstiyorsan erişmek yüksekteki dallara Vücutça kuvvetli ol, zekâca büyüyerek.

Yavrum, bunun çaresi okuyup öğrenmektir, Yoksa hep boşa gider çektiğin bunca emek!

Bilgi en büyük kuvvet, yaşayıp yaşatmakta; Fakat faydasız kalır temiz olmazsa yürek!

Sevmeye başla yavrum, ananın kucağında; Vatana sevgin, her şeyden üstün gerek.

Kafanda bilgi dolu, yürekte sevgilerin, Yürü, engel tanıma yolundan döndürecek.

Gözün yukarda olsun, gönlün yüceliklerde, Başın dimdik, yüzün ak, alnın açık, gözün pek.

Yere düşen, kirlenen hiçbir şeye eğilme, Şahin ol, yılan olma; sürünmektir eğilmek!

Her ülküye emekle, çalışmakla erilir. Bahtiyarlık istersen ömür sür didinerek.

Yücel yavrum, Türklüğün her ümidi sendedir, Vatan demek sen demek, sen demek vatan demek.

Hasan Ali YÜCEL

Yarın gene sabah olacak
Dili çözülecek kuşların, şeytanlıkları çocukların
Bir bakacaksın boy verip açacak yeni tomurcuklar
Denizler de yeniden dalgalanmaya başlayacak
İşte böyle, yarın gene sabah olacak.

Yarın gene sabah olacak
Altın kapıları açılacak gündüzün
Sonra gezinecek sokaklarda kişiler
Kimisi okuluna kimisi işine gidecek
İşte böyle, yarın sabah gene sürecek.

Yarın gene sabah olacak
Her şeyde bir değişiklik göreceksin
Doğa dünden daha iyi
Çocuklar dünden daha güzel olacak
Yarın gene sabah olacak.

Nimetullah Hafız

1- Uygulamanın Önemi: Sürekli yazmak gerekli. Yazmak tamir işini öğrenmek gibidir. Ustalaşmak için daha fazla sorunu çözmeye çalışmak ve bu sorunları çözerken de bir yandan da öğrenmek yani gelişiminin bilincinde olmak önemlidir. Uyguladıkça yetkinleşiyor insan. Abartmıyorum yazdıkça açılıyor insan. Yeni şeyler öğreniyor. Hem öyle bir an geliyor ki yazma eylemi ihtiyaç haline gelebiliyor. Mesela her ay bir yazı yazmaya kendinizi zorlayabilirsiniz. Bunun 3 tanesi çok iyi olsa birkaç yıl içinde bir kitap yayınlayacak içeriğe ulaşabilirsiniz belki de. Fahrenheit 451 kitabının yazarı Ray Bradbury her hafta bir kısa öykü yazın diyor mesela. Çalışma bir yıl sürse 52 kısa hikayeniz olur. Bunların tamamı kötü olmayacağına göre başarıya ulaşacaksınız, diyor. Blog yazma çalışmaları bu anlamda önemli katkılar sağlayabilir. Yazılarınızı ordan yayınlayarak alınan etkileşimlerle motivasyonunuza katkı sağlayabilirsiniz. Ayrıca dergilere yollanan yazılarda bu bağlamda önemli katkılar sunacaktır.

2- Yazıları Dinlendirmek: Yazıyı tamaladığını düşündükten sonra bir kenara at. Unut belki de. Daha sonra o yazıyla tekrar karşılaştığında en güzel cevabı/eleştiriyi sen veriyorsun. Ve bu bir döngü haline geliyorsa eğer çok ciddi yol almışsınız demektir.

3- Okumanın Önemi: İyi yazabilmek için çok okumak gerekli. Yazının konusuyla ilgili alanlarda okumak. Farklı alanlarda da okumak. Okudukça doluyor insan. Ve zamanla da bunları başkalarıyla da paylaşmak istiyor. Taltif edilmek, öğretmek vb. amaçlarla.

4- Yazılanlarların Çeşitliliği: Sürekli olarak kendinizi tekrar etmeyiniz. Farklı şeyler söyleme gayretinde olmak oldukça önemlidir.

5- Yazarak Hafifleyin: Tabi ki de herkes aynı zevk ve ilgilere sahip değildir. Ancak mevzu yazarlık olduğu için burdasınız. Bu sebeple yazmanın rahatlamak için oldukça etkili bir araç olduğunun bilincine varın. Yazarak hayatın hayhuyundan kaçabilirsiniz. İçini boşaltmak, medite olmak için yazmak gibi düşünürseniz yazma eylemine bakışınız da değişecektir. Borges beni iki şey rahatlatıyor: Bir yazmak, ili boks torbasının önü.

6- Kendi Türünüzü Bulun: Herkes her alanda yazı yazamaz. Yazsa bile nitelik yönünden düşük eserler ortaya koyabilir. Bu sebeple en iyi olduğunuz alanları belirlemeye çalışın. Bunun için de denemek lazım tabi. Mektup, günlük, deneme, şiir vb. Kendinizi iyi tanıyın.

7- Öz Yazın: Yazılarınız kısa be öz olsun. Zira basit olan güzeldir. Fazlalık ve gereksiz detay sıkıcıdır. Okuyucu burayı anlar mı acaba diyerek ‘fazladan’ açıklama derdine düşmemelisiniz. Kendinizi tekrar edip etmemeniz de okuyucuya güzel bir tad verecek ya da vermeyecek.

8- Kafanızda Kurgulayın: Yazınızdaki vermek istediğiniz mesajı günlerce, haftalarca, aylarca hatta belki de yıllarca kafanızda gezdirin. Düşünün, duyun, yaşayın, yazın, silin, unutun. Sonra yine döngü. Amacınız nitelikli ürünlerse eğer insanlara kaliteli ürün sunana kadar sabredin. Tabi ki de bu bir yöntem. Siz isterseniz ilk cümleyi yazıp gerisini ilhama da bırakabilirsiniz.

9- Kendi Yazma Yönteminizi Bulun: Nasıl yazdığınız fark ederseniz işiniz daha da kolaylaşır. Paragraflar yazıp sonradan bunları birleştirmek, notlar alıp sonradan onları açımlandırmak, hiçbir kısıtlama hissetmeden yazmak belki de. Ya da daha başka bir şey. Bunu bulmak önemli. Araştırıp ve denemek gerekli. Seni mutlu sona ulaştırabilecek yöntemleri araştır ve onları dene.

10- Not Alın ve Dosyalayın: Sürekli not alabileceğiniz şeyler bulundurun yanızıda. Defter kalem, telefon vb. Aklınıza geldikçe notlar alın, ilerde geliştirebileceğiniz. Mesela benim baş ucum da notum var, uyguladığım bir yöntem olarak. Aklıma geldikçe yazarım. Bazen rüya. Bazen okuduklarımdan esintiler, bazen hayal. Aldığınız notları da dosyalayın ilerde çalışmak için size mükemmel malzemeler sunacağından hiç kuşkunuz olmasın.

11- Mükemmele Ulaşmaya Çalışmayın: Yazılarınızda asla mükemmeli amaçlamayın zira bu asla olmayacak. Sonsuz kader olasılıklarından bir zinciri ama iyi sayılabilecek bir zinciri kurduğunuzu düşündüğünüzde, orda bırakın. Şu da var ki her insan güzel şeyler yazabilir. Önemli olan kendini aşabilmek. Üslup olarak, teknik olarak, içerik olarak.

12- Süreklilik: Kayayı delen suyun kuvveti değil, sürekliliğidir. Bu sebeple sürekli yazın. Yazdıkça yücelenlerden olun.

13- Kendinize Dönün: Hilmi yavuzun güzel bir sözü vardı: “Hayatı ne kadar kasten daraltırsan algıyı da o kertede daraltmış olursun. Algıyı daraltmak imgeyi genişletmek demektir.” Kendi karanlığınızı keşfedilmek, yani ruhunuzun yaratıcılığını fark edebilmek için uyaranları azaltmak gerek. İç sesinizi dinleyebilmek. Odaklanmak mesela. Zira izlediğim bir belgeselde söyle güzel bir söz vardı: Bir aslan hangi antilobu kovalayacağını bilmeli ve gözüne kestirdiğine odaklanmalı. Aynı anda birden çok antilobu kovalayan aslan hepsini kaçırmaya mecburdur.

Son Not: Simyacı kitabının verdiği güzel bir fikir var. Kitabın ana kahramanı Santiago her şeyi koyunlardan öğrendim diyordu. Bir diğer kahraman ise, simyayı arayan, her şeyi kitaplardan öğrenmişti. Yaşam amacının peşinde herkesin hakikati bulabilmek için farklı yöntemleri vardır. Önemli olan kendinizi ve yöntemlerinizi tanıyıp ve geliştirmeye çabalamak. Siz belki de buraya yazdıklarımızdan daha farklı şekilde bu işi başarabilecekseniz. O zaman size tek bir şey önerebilirim. Ki bu işin en temel kriteri de budur aslında: Uygulama ve okuma en önemli kilit kavramlar.

– sözcükte anlam

– farklı cümleler yazabilmek

– cümle ve sözcelerdeki bağlayıcı, yönlendirici, sonuçlandırıcı ifadeler

– paragraf oluşturma

– düşünceyi geliştirme yolları

– anlatım biçimleri

Yazmak sizin için ne ifade ediyor? Buyrun bir paragraf yazın.

Nasıl Yazabiliriz?

– Düşünerek

– tartışarak

– planlayarak

– bilinç altını kışkırtarak

– türe göre mantık yürüterek

– 5N1K sorularından faydalanarak

– gözlem yaparak

– esinlenerek (ilham)

– farklı bakış açılarını kullanarak

– yöntem ve teknikler kullanarak

– uygulayarak

– ilk cümleyi yazarak

– son cümleyi yazarak

Niçin Yazabiliriz?

– bilgilendirme

– öğrenme

– kaygılardan uzaklaşma

– iletişim

– düzen

– rahatlmak

– düşünmek

– hafiflemek

– anlaşılmak

– tanıtmak

– öğretmek

– eğlenmek

Raporlar tamamlanan çalışmalar için yazılırlar. İlgili süreçte neleri, nasıl yaptığımızı anlattığımız yazılardır.

Ara rapor değil de, ki bu daha kolaydır, genel bir rapor yazıyorsak eğer şu sıralamayı izleyebiliriz. Örnek olarak yaşadığımız bölgede ‘misafirperverlikle’ ilgili bir alan araştırması yapıyoruz diyelim.

Misafirperverlik Alan Araştırması Raporu

Çalışma döneminde aşağıdaki çalışmalar yapılmıştır.

1- … şekilde çalışma planı hazırlanmıştır.

Örneğin: İlk 3 gün konu araştırılacak. Uygulanacak yöntem ve teknikler belirlenecek. Son 1 hafta uygulama yapılacak. Son 3 günde sunum hazırlanacak vb.

2- Dönem içerisinde yapılacak etkinlikler

Örneğin; misafirperverlikle 10 kişiye anket yapılacak. 5 kişiyle görüşme yapılacak vb.)

3- Çalışma yöntemimin neler olduğu

Örneğin; gündüzleri uygulamalar yaparak gece uygulama sonuçlarınının ara raporlarımı hazırladım vb.

4- Kaynaklarım

Örneğin; internet, insanlar, kitaplar vb yerlerden bilgiler edindim. (Site alan adresi, kitap ve kişi isimleri belirtilerek detay verilebilir kaynakça kısmına)

5- Özet görüş

Özetle çalışmalarınız sonucunda ne bulduğunuz hangi sonuçları ve kazanımları elde ettiğiniz, yapılan hatalar vb durumları belirtirsiniz. Mesela yaptığımız araştırmalar sonucunda genel olarak diyebiliriz ki yaşadığımız bölgede insanlar misafirlere özen gösteriyorlar. Ellerindeki imkanları asgari ölçüde kullanmaya çalışıyorlar. Yine yapılan anket ve görüşme sayılarının azlığı çalışmalarımızın önünde engel olabilir, vb değerlendirme cümleleri kullanabiliriz.

6- Tarih, Ad-Soyad ve İmza

Kompozisyon kelime anlamı olarak düzenlemek, birleştirmek, bir araya getirmek, ahenk oluşturmak gibi anlamara sahip. Düşünce yazısıdır. Yani fikir, duygu, görüş vb. beyan etmek için yazılır.

Not: Başlıksız yazı olmaz.

1- Giriş

Giriş kısmında anlatmak istediğiniz şey hakkında tanımlama yapabilirsiniz. Aslında yazıya şöyle başlanır diye de bir kural yok ama yazının bütünlüğünü koruyabilmek için veciz bir söz, soru, anı, tarih belirtme vb. yöntemlerle başlayabilirsiniz.

Örn: Tırtıl konulu bir yazı yazacağız. Tırtılın tanımını yapabiliriz ya da tırtılla ilgili bir soru sorabilir, onlarla ilgili varsa bir anımızdan bahsedebiliriz.

2- Gelişme

Gelişme kısmında açıklamalar yapabilir, örnekler sunabilirsiniz. Bahsetttiğiniz içerik hakkında edindiğiniz bilgilerin detaylarını sunabilirsiniz.

Örn: Tırtılın doğadaki öneminden yaşadığı yerlerden, beslenme şeklinden vb konulardan örnekler de vererek bahsedebiliriz.

3- Sonuç

Sonuç kısmında yazınızı özetlersiniz. Anafikrinizi belirterek yazınızı bitirebilirsiniz. Özetle, sonuç olarak, kısaca gibi ifadelerle yazınızı sonuca bağlarsınız.

Örn: Tırtılın neden doğada var olduğunu, önemli olduğunu vurgulayacak şekilde yazımızı sonlandırırız.

Not: Haydi ‘sevginin gücü’ konulu bir deneme yazın.

1- Konu belirle

Konuyu belirleyip konu ile ilgili araştırma yap. Örn: Reçel

2- Konuyu sınırla

Örn: Kayısı reçeli

3- Anafikir ne

Örn: Kayısı reçeli faydalıdır.

4- Hedef kitlen kim (kimler için yazacaksın)

Örn: Anneler, çocuklar ve diğer insanlar

5- Amacın ne

Hedef kitlesini kayısı reçeli yemeye teşvik etmek

Ay Vakti dergisinde yayınlamış bir yazımın bağlantısı

https://ayvakti.net/?p=7323